Human Manual
Stress   Les 1

Je alarmsysteem

Wat gebeurt er in je lichaam in de eerste seconden en minuten van stress, en waarom is dat eigenlijk slim?

Sterkte van de reactie 0 15 30 45 60 75 90 minuten na de schrik Adrenaline: snelle route piek binnen seconden, weg na minuten Cortisol: langzame route top na 20 tot 40 minuten Met piekeren later en langer de schrik
Schematisch. De hoogte en de duur verschillen per persoon en per situatie; de top van cortisol na twintig tot veertig minuten komt uit een analyse van 208 laboratoriumstudies, de latere top bij piekeren uit één studie.

In het kort

  • Twee routes. Snel: zenuwen en adrenaline, binnen seconden. Langzaam: een hormoonketen naar cortisol, met een top na twintig tot veertig minuten; ezelsbrug: eerst de bliksem, dan de donder.
  • Het doel is energie. Stress haalt brandstof vrij en stuurt die naar spieren, hart en brein; verteren en herstellen wachten even.
  • Het grootste alarm. Een situatie die je niet kunt beheersen, terwijl anderen je beoordelen.
  • Cortisol is niet slecht. Het piekt elke ochtend na het wakker worden, maakt brandstof vrij en remt ontsteking af.
  • De uitknop telt. Gezond is snel aan en snel weer uit; piekeren houdt het alarm langer aan.
  • Denken onder druk. Veel stress zet je planningsbrein lager; je valt terug op reflexen en gewoontes.

De rest van deze les legt dit uit, met een opdracht voor deze week.

Drie oefenvragen uit deze les

Je schrikt van een bijna-aanrijding op de fiets. Je hart bonkt binnen een paar tellen. Wat zorgt voor die snelle reactie?
  1. Melatonine uit je hersenen
  2. Adrenaline via je zenuwstelsel
  3. Een snelle daling van je bloedsuiker
  4. Cortisol uit je bijnierschors

De snelle route loopt via het sympathische zenuwstelsel en adrenaline uit het bijniermerg; dat gaat in seconden. Cortisol komt pas na minuten op gang, en melatonine is je slaaphormoon.

Wat is een van de nuttige taken van cortisol, ook op een dag zonder stress?
  1. Je spieren laten verslappen
  2. Je honger helemaal uitzetten
  3. Je 's ochtends op gang helpen
  4. Je hartslag direct verlagen

In het halfuur na het wakker worden stijgt cortisol flink, vermoedelijk als voorbereiding op de dag. Het maakt ook brandstof vrij en remt ontsteking af.

Wat kenmerkt een gezonde stressreactie?
  1. Snel aan en weer snel uit
  2. Altijd een beetje aan
  3. Nooit aan en altijd kalm
  4. Langzaam aan en lang aan

Een gezonde reactie komt snel op als het nodig is en zakt weer als het voorbij is. De uitknop is net zo belangrijk als de aanknop.

De rest van deze les

Uitleg in stappen, 12 oefenvragen en een opdracht voor deze week

Deze les hoort bij de cursus Stress. De eerste les van elke cursus is gratis.

Probeer de proefles gratisBekijk de cursussen