Stress zit niet alleen in je hoofd
Welke stressbronnen tellen mee, ook die je niet als stress voelt, en waarom maakt hoe je ernaar kijkt verschil?
In het kort
- Eén emmer. Je hebt één alarmsysteem en dat telt alles op, ook wat je niet als stress voelt; ezelsbrug: je lijf telt mee, ook als je hoofd het niet merkt.
- Werk en leven. Veel moeten met weinig te zeggen, veel geven met weinig terug, zorgen voor een ander, geld en relaties vullen de emmer.
- Je lijf vult mee. Slaaptekort, weinig bewegen, fel licht in de avond, alcohol, pijn, ontsteking en streng lijnen.
- Mismatch. Je lijf is gebouwd voor korte, lichamelijke stress en veel beweging; nu is stress vaak lang, zittend en in je hoofd.
- Lichter of zwaarder. Controle, voorspelbaarheid, een uitlaatklep en steun maken dezelfde stress lichter; eenzaamheid is zelf een bron.
- Hoe je kijkt. Spanning zien als brandstof helpt een beetje, vooral bij een prestatie; ezelsbrug: een bril, geen kraan.
- Pak de bron aan. Wat je kunt veranderen, verander je: één ding tegelijk, en nee zeggen hoort erbij.
De rest van deze les legt dit uit, met een opdracht voor deze week.
Drie oefenvragen uit deze les
Jeroen slaapt al weken vijf uur per nacht, drinkt elke avond twee biertjes en zegt dat hij geen stress heeft. Wat is de beste beschrijving?
- Het bier ontspant hem, dus dat heft het weer op
- Zijn emmer kan vol zijn zonder dat hij het voelt
- Zonder stressgevoel is er ook geen stressreactie
- Alleen werkdruk telt mee als echte stress
Je stresssysteem reageert op belasting van elke soort. Slaaptekort verhoogt cortisol en verslechtert je stemming, en alcohol drukt het herstel in de nacht, ook als je je rustig voelt.
Na twee glazen wijn val je snel in slaap. Wat gebeurt er waarschijnlijk later in de nacht?
- Er verandert niets aan je slaap of je hart
- Je slaapt de hele nacht dieper dan normaal
- De tweede helft van de nacht wordt onrustiger
- Je lichaam herstelt juist sneller dan anders
Alcohol maakt de eerste helft van de nacht vaster en de tweede helft onrustiger. Het herstel van je hart in de eerste uren slaap is lager, al na een klein beetje.
Voor een sollicitatiegesprek bonkt je hart. Wat helpt volgens onderzoek een beetje?
- Je hartslag met wilskracht omlaag duwen
- Het gesprek uitstellen tot het rustiger voelt
- Jezelf voorhouden dat spanning schadelijk is
- Jezelf zeggen dat je hart je klaarmaakt
Wie de spanning ziet als voorbereiding, krijgt een gunstiger reactie van hart en bloedvaten. Het effect op prestatie is klein.
De rest van deze les
Uitleg in stappen, 13 oefenvragen en een opdracht voor deze week
Deze les hoort bij de cursus Stress. De eerste les van elke cursus is gratis.